کاربرد فسفات ها در صنایع گوشت

فسفرها یکی از مهمترین مواد محیط اطراف ما هستند، که به طور طبیعی در آب و غذا موجود فسفرها در تمام ارگانیزم ها به صورت یون فسفات جذب می شوند. فسفات یک ترکیب طبیعی و حیاتی است که عملا در هر غذایی وجود دارد و وقتی که تمام یا قسمتی از هیدروژن اسید فسفریک جایگزین فلزاتی مانند سدیم، پتاسیم و… می شود شکل می گیرد.  ارتوفسفات ها و پیروفسفات ها به عنوان افزودنی اثرات مثبتی در کاربردهای مواد غذایی دارد.  این مواد اگرچه بافر هستند به عنوان جداکننده یون های فلزی ناخواسته، ضدباکتری و منبع مغذی طبیعی می باشند. فسفات ها به طور کلی به عنوان نگهدارنده به بهترین شکل و مقدار کافی برای اهداف مختلف در غذا استفاده می شوند.

کاربرد فسفات در تولید گوشت :

فرآورده های گوشتی یکی از مهمترین شکل های غذا برای انسان در سراسر دنیاست. لازم به توضیح نمی باشد که کیفیت گوشت، عامل بسیار مهم و اساسی در کل این موضوع است. برای اطلاع از اثرگذاری فسفات در روند نگهداری خواص گوشت به طور خلاصه به معرفی خصوصیات گوشت می پردازیم. خصوصیات زیر در گوشت بسیار موثر می باشد: ۱- رنگ ۲- بافت: تردی و الاستیسیته ۳- طعم: بو و مزه تمام این خصوصیات باعث می شود که گوشت مطبوع ذائقه باشد. عوامل مذکور فاکتورهای معروفی است که روی ذائقه اثر می گذارد بعضی قابل کنترل می باشد و بعضی قابل کنترل نیست. در هر صورت تاثیر این فاکتورها می تواند با استفاده از فسفات ها به حداقل برسد که در نهایت باعث افزایش طعم مطلوب در گوشت می شود.

تاثیر فسفات در بهبود طعم:

 پلی فسفات ها از فاسد شدن و اکسید شدن چربی ها جلوگیری می کنند که در صورت عدم مصرف به تضعیف طعم گوشت های فرآوری شده منتهی می شود. پلی فسفات ها همچنین به عنوان جلوگیری کننده از فساد میکروبیولوژیکی در گوشت های فرآوری شده استفاده می شود و نهایتا باعث افزایش ماندگاری کالا و ثبات کیفیت در طولانی مدت خواهد شد. ترکیبات نمک های فسفات که جهت فرآورده های گوشتی اعم از گوشت دام، طیور و آبزیان (ماهی و میگو) بسیار متنوع است و معمولا تامین کنندگان این نوع نمک ها براساس نیاز مشتریان و مواد اولیه مورد مصرف آنها نمک های فسفات فرموله شده طراحی و تولید می کنند.

تاثیر فسفات در رنگ:

 رنگ گوشت بستگی به حضور و واکنش شیمیایی دو رنگدانه دارد. میوگلوبین و هموگلوبین که پروتئین های حامل آهن می باشند. میوگلوبین در سطح برش خورده گوشت به صورت رنگدانه قرمز شفاف است که قابلیت جذب اکسیژن را دارد و اکسی میوگلوبین نامیده می شود. وقتی در معرض هوا قرار می گیرد، اکسیده می گردد و یک رنگدانه قهوه ای به نام مت میوگلوبین تبدیل می شود. استفاده از پلی فسفات ها برای حفظ PH از این فرآیند جلوگیری کند و به این ترتیب رنگ قرمز گوشت پایدار می ماند. در خصوص گوشت های فرآوری شده فسفات ها به پیشرفت فرآوری رنگ کمک می کنند.

تاثیر فسفات در تردی:

 قابلیت فسفات ها در تجزیه اکتومیوزین به اکتین و میوزین تاثیر مهمی روی تردی گوشت دارد. پیروفسفات ها یا فسفات های با رنجیره بلند هیدرولیزشده بر Relaxation فیبرهای ماهیچه موثر است. فسفات ها در محصولات خردشده مانند سوسیس و کالباس اجازه می دهند چربی و رطوبت بیشتری جذب محصول گردد که باعث افزایش تردی می شود.

تاثیر فسفات در حالت اتصال :

زمانی که فسفات ها با نمک برای حل کردن میوزین اضافه می شوند به صورت ژل اتصال دهنده عمل می کنند. بعد از پخت، گوشت فرآوری شده می تواند به قطعه های بزرگ بریده شوند، این خاصیت که برای فرآوری محصولات گوشتی مانند فرانکفورتر، سوسیس، سالامی و سایر کالباس ها بسیار قابل اهمیت می باشد.

تاثیر فسفات در حفظ و نگهداری رطوبت:

  نگهداری رطوبت بسیار مهم است در حالی که از دست دادن رطوبت می تواند هم از نظر اقتصادی زیان آور باشد و همچنین در طعم لذیذ گوشت های فرآوری شده تاثیرگذار باشد. PH در تعیین ظرفیت نگهداری آب در گوشت و توانایی گوشت برای حفظ آب در طول مدت پروسه های تولیدی ازجمله برش، دما دادن، خرد کردن یا پرس کردن بسیار مهم است.

تاثیر فسفات در امولسیون سازی چربی:

  پلی فسفات ها همچنین قادر هستند امولسیون کنندگان چربی فرآورده های خردشده را افزایش دهند اکتین و میوزین که به وسیله پلی فسفات ها حل شده اند پوشش پروتئینی اطراف ذرات چربی را احاطه می کنند. و در نتیجه پایداری پروتئین ها و به این ترتیب حفظ انعقاد آنها را به محض گرمادهی به صورت شبکه امولوسیون ایجاد می کنند.

 

مرجع:

ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره ۱۱۳